Agata Jonkajtis | Psycholog OdNowa
Większość z nas doskonale wie, kiedy jest zmęczona. Nie potrzebujemy zegarka ani aplikacji, by poczuć ołowiane powieki, ucisk w skroniach czy ciężkość, zmęczonego ciała. Problem polega na tym, że jako dorośli rzadko możemy sobie pozwolić na pójście za tą wiedzą. Zamiast słuchać ciała, musimy słuchać terminów, grafików i zobowiązań.
Dzieciństwo jest czasem rozpoznawania i kształtowania swoich potrzeb, tylko po, by później spędzić resztę czasu na ignorowaniu tego głosu, a w dorosłości opanować do perfekcji sztukę ich bezwzględnego uciszania i uznać tłumienie tych potrzeb za najwyższy przejaw dojrzałości. Żyjemy w systemie, który gloryfikuje funkcjonowanie wbrew sobie: pójście do pracy mimo wyczerpania, zaciskania zębów i dowożenia zadań na resztkach energii. Nazywamy to odpowiedzialnością i dojrzałością. W rzeczywistości bywa to codzienna dysocjacja – odcięcie głowy od reszty organizmu, byle tylko utrzymać tempo.
Ciało i układ nerwowy nie znają jednak pojęcia korporacyjnej lojalności ani deadlinów. One zawsze wystawiają rachunek.
Waluta, którą płacimy: szczękościsk, bruksizm i przewlekłe napięcie.
Kiedy ignorowanie własnych granic staje się normą, ciało zaczyna komunikować się językiem somatyki. Nie prosi już cicho o odpoczynek- zaczyna wysyłać wyraźne sygnały przeciążenia:
- Zaciśnięta żuchwa i bruksizm: nocne ścieranie zębów, bóle stawów, poranny ból głowy to fizyczny ślad tłumionej złości, bezsilności i ciągłego trzymania kontroli.
- Chroniczny ból mięśni i pancerz napięciowy: uniesione, sztywne barki, zablokowana klatka piersiowa i spłycony oddech, który utrzymuje układ nerwowy w permanentnej gotowości do obrony.
- Ukrywanie emocji jako nawyk: tłumienie frustracji, lęku czy smutku wymaga potężnego nakładu energii. Skutkiem bywa nagłe poczucie pustki, poczucie zagrożenia i irytacji, spadek koncentracji oraz emocjonalne odrętwienie i obojętność.
Funkcjonujemy jako chodzące głowy- zredukowani do zadań do wykonania, ale odcięci od tego, co dzieje się poniżej szyi.
Paradoks zmysłów polega na tym, że jesteśmy przestymulowani bodźcami, a zarazem skrajnie wygłodniali uziemienia.
Sensoryka to nie jest temat zarezerwowany dla gabinetów dziecięcych. Układ nerwowy dorosłego człowieka podlega dokładnie tym samym biologicznym prawom. Tymczasem współczesna codzienność funduje nam wyniszczający paradoks.
Z jednej strony jesteśmy bez przerwy bombardowani i ponaglani agresywnymi bodźcami. Sztuczne światło, ekrany, powiadomienia, szum miasta, a nawet pośpieszne dźwięki na przejściu dla pieszych- przestrzeń dookoła nieustannie wysyła sygnał: szybciej, mocniej, reaguj, przetwarzaj, działaj.
Z drugiej strony- cierpimy na głód sensoryczny jakościowych, regulujących bodźców. Brakuje nam natury, prostych czynności manualnych, w których ciało pracuje w naturalnym rytmie: fizycznego oporu, dźwigania, ugniatania, kontaktu z ziemią, głębokiego czucia mięśniowego. Jesteśmy ssakami stworzonymi do bycia w kontakcie- z materią, z podłożem i z drugą, czującą istotą.
Kiedy tego zabraknie wygłodniały, pozbawiony uziemienia układ nerwowy zaczyna interpretować ten brak jako zagrożenie. Rezultatem jest nieokreślony lęk, rozdrażnienie i wewnętrzny niepokój, którego nie da się wyciszyć samą logiką.
Jak nakarmić układ nerwowy i wrócić do ciała?
Nie zmienimy realiów świata z dnia na dzień i nie zrezygnujemy nagle ze wszystkich zobowiązań. Możemy jednak przestać traktować ciało jak maszynę i zacząć świadomie domykać pętle stresowe:
- Dostarcz układowi nerwowemu oporu i docisku. Zamiast kolejnej próby odpoczynku z telefonem w ręku (co tylko potęguje przestymulowanie wzroku), daj ciału fizyczny sygnał. Docisk stóp do podłoża, zawinięcie się w ciężki koc, głębokie rozciąganie czy marsz po nierównym terenie. Ciało potrzebuje poczuć swoje granice i kontakt z podłożem, by mózg mógł zarejestrować stan bezpieczeństwa.
- Świadome puszczanie pancerza. W ciągu dnia zrób krótką pauzę na szybki audyt: czy mój język jest przyklejony do podniebienia? Czy zaciskam zęby? Czy unoszę ramiona? Świadome rozluźnienie żuchwy, opuszczenie barków czy nawet wytrząsanie całego ciała to najprostszy, bezpośredni sygnał rozluźnienia dla układu nerwowego.
- Proste, fizyczne mikroczynności. Układ nerwowy uziemia się w powtarzalnych, zmysłowych działaniach bez pośpiechu i bez ekranu: praca dłońmi, kontakt z roślinami, chłodna woda na twarzy, uważne parzenie herbaty z poczuciem ciepła kubka w dłoniach.
- Koregulacja z drugą istotą. Długi, uziemiający uścisk w pełnym oparciu o drugą osobę,
z synchronizacją oddechu tzw. dwudziestosekundowe przytulenie lub rytmiczne głaskanie i kontakt ze zwierzęciem to naturalny biologiczny uspokajacz.
Odzyskać kontakt ze sobą
Ignorowanie ciała bywa konieczną strategią adaptacyjną, ale stosowane przewlekle prowadzi do wyczerpania, stanów lękowych i poczucia obcości we własnym ciele. Odzyskanie kontaktu ze sobą nie wymaga rewolucji. Zaczyna się od zauważenia swojego zmęczenia i zareagowania na nie, zanim ciało powie ostateczne „dość”.
Jeśli czujesz, że tkwisz w ciągłym napięciu, funkcjonujesz tylko w głowie, a lęk i przeciążenie odbierają Ci spokój – warto przyjrzeć się temu w gabinecie.
Zapraszam na konsultacje psychologiczne. W bezpiecznej, spokojnej atmosferze wspólnie poszukamy sposobów na uziemienie, regulację emocji i odzyskanie równowagi w codzienności.
Agata Jonkajtis | Psycholog OdNowa
Agata Jonkajtis – Psycholog Specjalistycznych Gabinetów Psychologicznych OdNowa. W swojej pracy koncentruje się na wspieraniu dzieci, młodzieży oraz osób na wczesnym etapie dorosłości w radzeniu sobie z wyzwaniami emocjonalnymi, społecznymi i rozwojowymi. Łączy wiedzę psychologiczną z indywidualnym, empatycznym podejściem, opartym na zrozumieniu potrzeb i doświadczeń drugiego człowieka.
Szczególną uwagę poświęca zagadnieniom neuroróżnorodności, w tym ADHD, trudnościom z koncentracją, regulacją emocji, motywacją oraz budowaniem poczucia własnej wartości. Interesuje się również wyzwaniami okresu dorastania i wchodzenia w dorosłość, kiedy młodzi ludzie mierzą się z presją otoczenia, poszukiwaniem własnej tożsamości i podejmowaniem pierwszych samodzielnych decyzji.
W ramach działalności Gabinetów OdNowa wspiera swoich pacjentów w lepszym rozumieniu siebie, odkrywaniu własnych zasobów i rozwijaniu umiejętności potrzebnych w codziennym funkcjonowaniu. Poprzez publikacje w „Przystanku OdNowa” przybliża zagadnienia psychologiczne w sposób przystępny i angażujący, zachęcając do refleksji, większej samoświadomości oraz troski o zdrowie psychiczne.