Droga, Kobieto, która czujesz, że zawsze musisz bardziej – czy to może być ADHD?

Być może całe życie słyszałaś, że jesteś zdolna, ale leniwa.  Zbyt „wrażliwa”, „roztrzepana”, „niesłowna.” Jeśli każdego dnia wkładasz ogromny wysiłek w to, by Twój świat się nie rozpadł, ten list jest właśnie do Ciebie. 

Piszę do Ciebie, ponieważ współczesna nauka rzuca zupełnie inne światło na to, jak funkcjonują kobiece umysły. Przez  dziesięciolecia ADHD kojarzyło nam się z biegającym po klasie, głośnym chłopcem. Dziś wiemy, że u dorosłych kobiet ADHD rzadko wygląda w ten sposób. Częściej jest to cichy, wewnętrzny chaos, który wyczerpuje Cię od środka. ADHD to przede wszystkim deficyt dopaminy, neuroprzekaźnika odpowiadającego za nagrodę, motywację i poczucie sensu… 

Dlaczego wcześniej nikt tego nie zauważył? 

Jako dziewczynka prawdopodobnie nauczyłaś się maskowania. To mechanizm, w którym kobieta instynktownie ukrywa swoje trudności, by sprostać oczekiwaniom społecznym. Być może byłaś grzecznym dzieckiem, które po prostu „bujało w obłokach” albo wzorową uczennicą, która każdą piątkę opłacała nocami pełnymi stresu. 

Podczas gdy u chłopców ADHD najczęściej objawia się na zewnątrz, u kobiet ucieka do środka. To nie Twoje nogi chcą biegać- To Twoje myśli pędzą nie pozwalając Ci zasnąć. 

 Twarze ADHD: „Marzycielka i Wulkan Energii”

ADHD u kobiet rzadko jest jednoznaczne. Zazwyczaj balansujemy między dwoma typami, które się często przenikają. To, co chcę Ci powiedzieć to, że ADHD nie u każdego wygląda tak samo. Nauka wyróżnia trzy główne sposoby, w jaki wyróżnia się ten stan. Typ mieszany to sytuacja, w której doświadczasz zarówno chaosu w myślach (deficyt uwagi), jak i rozpierającej Cię energii lub impulsywności. 

Typ z przewagą deficytu uwagi (tzw. ADD- „Marzycielka”)

To możesz być Ty, jeśli wiecznie szukasz kluczy, masz dziesięć otwartych kart w przeglądarce i „ wyłączasz się” w środku rozmowy. Twój świat to chaos, którego nie widać na zewnątrz, ale który objawia się bałaganiarstwem, gubieniem wątków, zapominaniem o terminach i poczuciem przytłoczenie nadmiarem bodźców. Możesz nie mieć w sobie ani grama fizycznej nadpobudliwości. Możesz być osobą cichą, spokojną, nawet powolną. Twoja nadpobudliwość dzieje się w środku- to gonitwa myśli, marzycielstwo i wieczne odpływanie uwagą. Jeśli nie czujesz potrzeby ciągłego ruchu, to wciąż może być ADHD.

Typ z nadpobudliwością psychoruchową i impulsywnością „Wulkan Energii”

U kobiet nadpobudliwość rzadko oznacza bieganie. To raczej gadatliwość i przerywanie innym, bo boisz się, że zapomnisz myśl oraz wewnętrzny niepokój, który każe Ci ciągle robić coś palcami lub obgryzać skórki. To wewnętrzny silnik, którego nie da się wyłączyć. Tutaj dominuje potrzeba działania, gadatliwość i działanie pod wpływem impulsu, podczas, gdy Twoja koncentracja może, choć nie musi być stosunkowo stabilna.

Jak  może czuć się dorosła kobieta z ADHD?

– Paraliż decyzyjny: Chcesz wykonać zadanie, ale nie wiesz od czego zacząć. Ilość bodźców i zadań sprawia, że ostatecznie nie robisz nic, czując narastającą frustrację. 

– Chroniczne przytłoczenie i prokrastynacja: To, co dla innych wydaje się proste np. opłacanie rachunków na czas, zadbanie o porządek w otoczeniu, odpisanie na e-maile dla Ciebie jest jak wspinaczka na Mount Everest. 

– Głód dopaminy: U osób z ADHD poziom dopaminy i noradrenaliny jest niższy lub szybciej pochłaniany. Twój mózg podświadomie robi wszystko, by go podnieść. Często może objawiać się to w sposób, którego nigdy nie połączyłabyś z diagnozą np. jedzenie emocjonalne, prowokowanie kłótni, intensywne angażowanie się w problemy innych ludzi, bycie w centrum emocjonalnych „burz” jako formy stymulacji, praca pod presją, czekanie do ostatniej chwili, ponieważ tylko stres (kortyzol i adrenalina) jest w stanie zmusić Twój mózg do skupienia. 

– Wewnętrzna pustka: Możesz być duszą towarzystwa, a jednocześnie odczuwać samotność i izolację. Nikt nie widzi ile wysiłku często kosztuje Cię udawanie, że nic się nie dzieje. 

– Zmęczenie i senność: Twoja głowa nieustannie pracuje na najwyższych obrotach, analizując każdy bodziec i każde słowo. To wyczerpuje bardziej niż praca fizyczna. Możesz czuć się zmęczona już w momencie przebudzenia. Możesz mieć także większe zapotrzebowanie na sen. Dla wielu kobiet z ADHD sen jest formą ucieczki od chaosu myśli. Możesz potrzebować 10-12 godzin, by poczuć się bardziej funkcjonalna lub ucinać sobie drzemki w ciągu dnia, bo Twój układ nerwowy, po prostu się przegrzewa. 

– Zmysły: Może Cię boleć zbyt mocne światło, drażnić metka w bluzce albo dźwięk żucia gumy. To też element ADHD.

– Wahania nastroju i wrażliwość: Często zapominasz o tym, co dobre, a każda porażka, potknięcie czy odrzucenie boli Cię bardzo intensywnie. Silnie odczuwacz odrzucenie lub krytykę (nazywamy to dysforią wrażliwą na odrzucenie) Twoje emocje czasami Cię przytłaczają  i są trudne do opanowania. 

– Hiperfocus: To stan całkowitego pochłonięcia, które objawia się w bardzo konkretny sposób. Zatracenie w czasie: Zasiadasz do zrobienia lub sprawdzenia jednej, interesującej Cię rzeczy o godzinie 20: 00 i nagle odkrywasz, że jest 3:00 nad ranem. Twoje ciało może odczuwać zmęczenie, zdrętwienie,  ale Twój mózg doświadcza tak dużego wyrzutu dopaminy z wykonywanej czynności, że odcina sygnały płynące z ciała. Możesz wiele godzin poświęcić na wykonanie danego projektu. To mogą być nagłe zrywy motywacji, gdy np. nagle decydujesz się przearanżować całą szafę lub stworzyć stronę internetową od zera, całą sobą angażujesz się w nowy projekt, choć rano możesz odczuwać fizyczne wyczerpanie. Hiperfocus może dotyczyć  także ludzi, np. nowa relacja staje się Twoim głównym źródłem stymulacji. Myślisz o jednej osobie bez przerwy, analizujesz każde słowo- Twój mózg nie potrafi odpuścić tego tematu. 

– Zmienność hormonalna: Czy zauważyłaś, że w drugiej połowie cyklu Twoje objawy się nasilają? Spadek estrogenu sprawia, że mózg z ADHD pracuje trudniej- to fakt biologiczny, nie Twój wymysł. 

– Niezdolność do relaksu: Nawet, gdy leżysz na kanapie, Twoje ciało jest napięte. Odpoczywanie jest dla Ciebie stresujące, bo czujesz, że powinnaś coś robić. 

– Nadpobudliwość wyrażana w mikro-ruchach:  Twoja nadpobudliwość objawia się w mikro-ruchach jak np. skubanie skórek, obgryzanie paznokci, poprawianiu włosów, bawieniu się biżuterią czy rytmicznym poruszaniu palcami u stóp. 

-„Kac społeczny”: Kobiety z ADHD często są duszami towarzystwa, ale płacą za to ogromną cenę, która może ujawniać się w nadmiernej analizie po spotkaniu: Czy nie mówiłam za dużo? Czy ten żart nie był zbyt dziwny? Czy nie podzieliłam się czymś zbyt osobistym? Przez impulsywność w mowie – mówienie szybciej niż myślenie,  wieczorami możesz odtwarzać każdą sekundę wcześniejszej rozmowy lub czuć wstyd. Możesz również przybierać maskę idealnej towarzyszki, przez co bardzo strasz się pilnować i nikomu nie przerywa, nie dominować nad rozmówcą, co sprawia, że po wyjściu od znajomych, czujesz się jakbyś przebiegła maraton. 

-Cykl wstydu „Jestem niewystarczająca” : Najtrudniejszym objawem ADHD u dorosłych kobiet jest poczucie bycia niewystarczającą. Porównujesz się do innych kobiet, które „ogarniają” dom, pracę i życie towarzyskie z lekkością, podczas gdy Ty czujesz, że choć strasz się bardziej niż inni nie osiągasz podobnych efektów. 

To nie jest błąd w Twoim charakterze. 

Najważniejszą rzeczą, którą chce Ci przekazać jest to, że : ADHD to nie brak dyscypliny. To inna architektura mózgu. Twoje neuroprzekaźniki (dopamina i noradrenalina) działają inaczej, co wpływa na funkcje wykonawcze. 

Wiele kobiet w dorosłym życiu szuka pomocy specjalistów z powodu nadmiernego lęku lub depresji, by po latach odkryć że źródłem ich problemów było niediagnozowane ADHD. Diagnoza w dorosłym życiu nie jest „etykietą” jest instrukcją do obsługi samej siebie. 

Zacznij żyć ze sobą, a nie przeciwko sobie. 

Wyobraź sobie, jak by to było przestać obwiniać się za każdy zgubiony klucz, nieodpowiednio wypowiedziane zdanie czy niedokończony projekt. Wiedza o ADHD pozwala zmienić wstyd, czy poczucie bycia niewystraczającą na zrozumienie. Pozwala wprowadzić narzędzia, które naprawdę działają dla Twojego typu umysłu, a nie dla standardowych „schematów.”

W naszej poradni wiemy, jak specyficznie objawia się ADHD u kobiet. Rozumiemy różnice między płciami i wiemy, jak pomóc Ci poukładać ten chaos- bez oceniania. 

Nie musisz już dłużej „bardziej się starać” Możesz po prostu zacząć żyć w sposób, który szanuje Twoją neuroróżnorodność. 

Czujesz, że ten list jest o Tobie? Nie czekaj, aż zabraknie Ci sił. Zapraszamy Cię na konsultację, gdzie w bezpiecznej i pełnej zrozumienia atmosferze przyjrzymy się Twojej historii.

Z wyrazami wsparcia,

Agata Jonkaitis